Belsele, 5 mei 2003.
Omer Burm.
Nieuwebaan 71
9111 Belsele.
Aan de Heer Dirk Van Mechelen,
Vlaams Minister van Financiėn, Innovatie en Ruimtelijke Ordening.
Betreft : Waterbeheerswerken te 9111 Belsele (Sint-Niklaas)
Geachte Minister,
De gemeenteraad heeft gestemd.
Om een overstromingsgebied in te richten worden 4 ha. landbouwgrond onteigend.
Vandaag, 27 april 2003, op de dag van de aarde, nam ik deel aan de wandeling te Sinaai. Project Armentruyenbeek.
36 tevreden deelnemers in de voormiddag, die blijk gaven van betrokkenheid met de waterproblematiek in de gemeente.
Luisterend maakte ik bij mezelf bedenkingen :
Bij de voorafgaande informatie werd de aandacht amper getrokken op de oorzaken van de problemen.
Het water van de Belselebeek zorgt voor overlast aan de Hooimanstraat. Om die overlast te verminderen is het project Armentruyenbeek gepland. Het wordt uitgevoerd tegen 2005.
Tot daar de informatie.
Dit project zal de wateroverlast aan de Hooimanstraat zeker verminderen. Het is een
verbetering voor de waterafvoer van de Belselebeek naar haar natuurlijk overstromingsgebied, het valleigebied van de Moervaart, de meersen, de Fondatie.
Dat de inbuizing van de beek en de bebouwing van het beekgebied de oorzaak zijn van de problemen is niet uit de doeken gedaan. Niet de regen maar het urbaniseren van het dorp in het beekgebied heeft voor problemen gezorgd. De Belselebeek wordt er als een last ervaren, terwijl ze de natuurlijke weg is, het laagste gebied langs waar het regenwater naar de zee wordt gevoerd. Op die natuurlijke afwateringsweg, in dat laagste gebied gaan wonen, daar zit de fout.
Dat de indijking van de Belselebeek onvoldoende is werd eveneens niet uit de doeken gedaan. Het waterpeil van de Moervaart loopt de beek op en vereist indijking.
De toehoorders hoorden dat de Belselebeek de boosdoener is.
Dit is zeker onvoldoende-ongewild-misleidende informatie.
Over openbare werken werd geen woord gezegd. (Tijdens de wandeling alleen : hier zit de oude Belselebeek in buizen omdat (of zodat) het dorp onder water liep. Dat hielp niet en daarom is een omleiding voor de beek gegraven.)
De Belselebeek treedt buiten haar oevers in Sinaai. Daarbij dient de vraag
gesteld « Waarom ? »
Het antwoord is eenvoudig :Omdat een beek verbreedt bij hevige regenval en haar beekgebied overspoelt.
De last die daaruit voortvloeit wordt veroorzaakt omdat men op dat diepste punt van de streek is gaan wonen, op de beek en in het beekgebied, in het overstromingsgebied. Het dal werd daardoor afgedamd en opgehoogd met groter overstroming als gevolg.
Een beek overstroomt haar beekgebied, haar overstromingsgebied. Die natuurlijke overstroming wordt verplaatst en vergroot door ophogingen en afdammingen als gevolg van urbanisatiewerken Dat beekgebied is geen woongebied.
Wil men het water van de Belselebeek rechtstreeks naar de Moervaart sturen, dan moet dat water dwars door Sinaai gevoerd worden tussen indijking, zoniet dan overstroomt het de meersen. (Dit begrijpen leerlingen van het eerste klasje der lagere school zeer goed wanneer ze in zandbak, op het strand of in een terrarium spelen.)
Die indijking is nodig om het water van de Moervaart en het toestromend water van de Belselebeeek binnen haar omgeleide bedding te houden.
De Armentruyenbeek ontlast de Belselebeek door een deel van haar water naar de Fondatie te sturen waar het dient te worden overgepomt. Te veel water in de Armentruyenbeek zal daar ook het natuurlijk overstromingsgebied of indijking nodig maken, dit zou problemen kunnen scheppen voor de afwatering van de Papenakkersbeek. (De Armentruyenbeek mag niet afwateren naar de Papenakkersbeek, afhankelijk van het pompen en de waterstand op de Fondatie, of het overstromingsgebied.)
De Speeuwbeek ontvangt bij wateroverlast het overstromende water van de Belselebeek aan de Hooimanstraat. Dit overstromend water is het gevolg van
niet-indijking van de Belselebeek en de versperrende invloed van het konduit onder de Hooimanstraat.
(De Belselebeek moet daar haar laagste gebied verlaten en door hoger gelegen gebied naar de Ruiselaarbeek gestuurd worden, dit vergt indijking van het laagst gelegen beekgebied en uitdieping van de hoger gelegen waterscheiding en bedding van de Ruiselaarbeek)
De klep op de langsgracht van de Hooimanstraat belet het water van de Belselebeek naar de langsgracht te stromen. Dit is alleen het geval als er geen overstroming is. Door aftapping van water door de Armentruyenbeek zal hier het probleem verminderen. Hier kan de klep gezien worden als een vorm van indijking van de Belselebeek, echter niet hoog genoeg bij wateroverlast welke wordt bespoedigd door de te geringe opening van de duiker (70 cm door dichtslibbing).
Vanaf de Wijnveldstraat dient er rekening gehouden te worden met indijking van de Belselebeek om het water van de Moervaart, samen met haar eigen water binnen haar bedding te houden. (Hoogste mij gemeld waterniveau op de Moervaart 5.70m TAW.. dit is ongeveer de bodemhoogte van de beek aan de Wijnveldstraat.)
De overstroming van de Belselebeek meer stroomafwaarts is het gevolg van onvoldoende indijking. Indijking van de Moervaart vergt ook indijking van de beken die er in uitmonden. (Aan de monding van de Lee is vast te stellen dat de indijking van de Moervaart hoger is dan die op de Lee en de Belselebeek.)
Het overpompen van het water uit de trekgrachten van Sinaai naar de Moervaart en het laten overstromen van Lee en Belselebeek naar de trekgrachten van Sinaai is verloren werk en dit houdt slechts op na goede indijking. .
De verbinding met de Klaverbeek kan bij wateroverlast oorzaak zijn dat het overgepompte water in 8-vormige baan terug naar het pompgemaal wordt gestuurd.
Als de zijbeken niet worden afgesloten dienen ze ook te worden ingedijkt.
De afwatering van de Klaverbeek gebeurt langs een sifon onder de omgeleide Belselebeek. De Klaverbeek heeft daar dan geen of minder indijking nodig omdat ze geen water ontvangt van de Moervaart.
De afwatering van Hooimanstraat, Ruiselare en Pollentierbeek zou ook door een sifon kunnen gebeuren naar Speeuwbeek, en oude Ruiselarebeek, maar dan altijd mits indijking van de omgeleide Belselebeek, afhankelijk van het waterpeil op de Moervaart.
Als er niet meer mag gepompt worden omdat het waterpeil op de Moervaart te hoog staat, dan zal onvermijdelijk het natuurlijk overstromingsgebied van Sinaai onder water lopen. Dat overstromingsgebied is geen bouwgebied.
Ook het overstromingsgebied, de laagste zone van de Oude Belselebeek in de Zakstraat is geen bouwgebied. Er bouwen is afdammen van het laaggelegen beekgebied van de Oude Belselebeek, het is overstroming uitlokken.
Dit zijn allemaal problemen die te Sinaai hun oplossing dienen te vinden door goede indijking van de Belselebeek, die haar water niet in maar door Sinaai moet voeren.
Bij wateroverlast zal het natuurlijk overstromingsgebied, er altijd nodig zijn om het ultieme overstromingswater op te vangen als er niet kan gepompt worden omdat het waterpeil op de Moervaart te hoog komt. Hoeveel ha wordt daartoe voorzien ? Waar ?
Er niet gaan wonen is de beste remedie.
De afsluiting van de Moervaart of de Lee door een sluisklep kan overwogen worden.
Dan wordt de indijking van de Belselebeek allicht overbodig. Dan vergroot het verval op de beek, zoals bij de Armentruyenbeek. Het kan de overstroming aan de Hulstbaan teniet doen.
Dan zullen de pompgemalen meer moeten werken of is een bijkomend pompgemaal vereist.
Tenslotte is de wandeling afgebroken omwille van het gevorderde uur. De Fondatie, waar het water heen moet, hebben we niet gezien. De waterstand van de Fondatiegracht, die het water moet opvangen, kan een probleem zijn als er niet of onvoldoende kan gepompt worden.. Waar, hoe en hoeveel ha natuurlijk overstromingsgebied is er dan voorzien ?
Geachte minister,
Dit zijn bedenkingen die ik maakte naar aanleiding van mijn wandeling op de dag van de aarde op 27 april 2003.
Ze versterken mijn overtuiging dat openbare werken overstromingen veroorzaken.
De wandeling versterkte me nog in mijn overtuiging dat het inrichten van een overstromingsgebied te Belsele niet nodig is. Niet gaan wonen in de Meerskens, het overstromingsgebied van de beek, is de beste remedie. Het is bovendien het beste middel om het eigen cachet van Belsele te bewaren.
Door de geplande inrichting van het overstromingsgebied, het bufferbekken, wordt het duizenden jaren oude landschap geschonden. Komt daarbij nog de verdere afbraak en afdamming van het dal door ophogingen en bebouwingen. Dan wordt de beslissing van de gemeenteraad nog min nog meer de definitieve afbraak van het eigene van de deelgemeente Belsele.
Geen tweede dergelijk bijna ongeschonden specifiek landschap is elders nog aan te wijzen. Het vertelt de geschiedenis van het geologisch verledebn van het Waasland.
De dorpsraad van Belsele heeft me gevraagd om op 2 juni a.s. mijn visie uit de doeken te doen betreffende de afwatering van de dorpskom van Belsele. Dat zal ik met veel enthousiasme doen maar niet zonder een wrang gevoel door het besef dat het specifieke landschap van Belsele door de beslissing van de gemeenbteraad van 25 april voor altijd dreigt verloren te gaan.
Die beslissing dient door uwe bevoegdheid en verantwoordelijkheid bekrachtigd te worden. Het is mogelijk nog wijzigingen of beperkingen aan de beslissing van de gemeenteraad toe te voegen om de bestemming van de Meerskerns te Belsele een beter lot toe te bedelen dan ze af te breken en vol te bouwen .
Geachte Minister,
Deze bedenkingen wens ik aan uw oordeel voor te leggen. Het is alleen mijn bedoeling om onherstelbare fouten in de eindbeslissing voor de toekomst van Belsele, de Belselebeek en de Meerskens, te voorkomen.
Met de meeste hoogachting,
Omer Burm.