Dossier samengesteld naar aanleiding van de vergadering van 26 mei 2005 op het stadhuis van Sint-Niklaas

Voorwoord

Dit dossier werd samengesteld naar aanleiding van de vergadering van 26 mei 2005 op het stadhuis te Sint-Niklaas.
Het bevat de nota's die op de vergadering gebruikt zijn en de brieven onder B en D, die er mee in verband staan.
Het is uiteindelijk de bedoeling het dossier nog verder aan te vullen om de knelpunten die de afwatering van de Belselebeek in het centrum van de deelgemeente beïnvloeden in het licht te stellen, als een poging om te voorkomen dat de urbanisatie van Belsele dezelfde weg opgaat als die te Sint-Niklaas en Sinaai, waar overstromingen door ophogingen en afdammingen en het uitschakelen van beken in de hand worden gewerkt.
Er wordt gestreefd naar een goede inrichting van beken en beekgebieden, welke als bouwgebieden niet te verantwoorden zijn, maar als langgerekte park- en afwateringszones de leefkwaliteit van de deelgemeente zeer kunnen verhogen.
Een ruime wandelweg in het kader van het meersengebied, naar aloude gewoonten vlak bij de beek en als tegenstelling tot het inbetonneren van de beek en haar beekoevers, is er zeer op zijn plaats.
Het is de bedoeling van dit dossier om de urbanisatie van Belsele een andere weg op te sturen dan die welke in aanzet is.
Beek en beekgebied vergen respect als noodzakelijke natuurgebieden die nodg zijn voor een goede afwatering
Ze inknellen, ophogen en hun waterlast door vreemde wateren verzwaren leidt tot groter overstromingen.
Beek en beekgebied zijn geen bouwgebieden. Het zijn ideale wandel- en parkgebieden, die liefst zo ruim mogelijk worden ingericht.
Door dergelijke inrichting wordt niet op de eerste plaats naar groenuitbreiding gestreefd, wel naar behoud van een noodzakelijk natuurlijk afwateringsgebied om waterellende zoveel mogelijk te voorkomen.
De inrichting van een bufferbekken is te zien als een lapmiddel om gevolgen van fouten uit het verleden uit de weg te helpen, niet als een middel om die fouten te kunnen uitbreiden.
Fouten uitbreiden, overstromingskansen vergroten, kan niet als algemeen belang aangezien worden.

Omer Burm.

Inhoudsopgave

A Monding van de Belselebeek (Lee), Nr 1235, in de Moervaart.
B Milieubeleid; wandelen en beken.
C Brief van de dorpsraad van 23 maart 2005.
D Brief aan burgemeester, gouverneur en minister.
Kaartjes:
1 Twee beekbekkens te Belsele.
2 Kaart der overstromingen regio Belsele.
3 Afwatering van Belsele. Digitale kaart.
4 Beslissing van de gemeenteraad.
5 Beken en Meersen in Belsele.
6 Overstromingsplaatsen.
7 Situatiekaart: omgeving Kasteeldreef.
8 De Kasteeldreef is een afdamming.
9 Ophoging van de Pastorijwegel in de Meerskens.
10 Een groen lint dwars door het centrum van Belsele.
11 Vergrote overstromingskansen.
12 Afgeschafte beekjes.
13 Afwatering Molenwijk.
14 Logistiek bij de aanleg van konduiten?
15 Malpertuyslaan. Overstroming.
16 Bergstraat overstroming.
Foto's
1 Gedempte walgracht in de Kasteeldreef.
2 De huisjes in het water gezet.
3 De afwatering verdwijnt.
4 De laatste vrije afwateringsruimte.
5 Hoe hoger de dam, hoe hoger de overstroming.
6 Een verloren kans.
7 Urbanisatie.
8 Een noodoplossing.
9 Een stuk geschiedenis en geologie.
10 Op weg naar de toekomst.
11 De Meerskens bedreigd.
12 Nogmaals, de Meerskens bedreigd.
13 Ophoging van de Pastorijwegel.
14 Historisch konduit uit 19de eeuw.
15 Overwelfde beek aan het viaduct.
16 Malpertuyslaan onder water.
17 Hier komt het bufferbekken.

A Monding van de Belselebeek (Lee), Nr 1235, in de Moervaart.

B Milieubeleid; wandelen en beken.

Geachte,

Betreft Planning en Natuurbehoud, Milieubeleid.

Drietandmagazine maakt er attent op dat er tot 31 januari 2005 kan gereageerd worden op het ontwerp milieubeleidsplan. Hierbij wens ik dat te doen.
Te Belsele wordt er reeds een twintigtal jaren gesproken over een wandelweg naast de Belselebeek. Er wordt reeds gezegd "dat gaat niet meer" door  bouwwerken. Het is bijgevolg de hoogste tijd om die zaak ernstig te nemen en niet verder te laten wegdijnen. Een langgerekt groen park langs de Belselebeek met wandelweg (-dreef) er langs is nog altijd zeer goed mogelijk. Vele oude wegels liepen langs beken en beekjes. Het is er rustgevend in een gestresseerde wereld. Het bestaan van dergelijke wegel (dreef) is een bescherming zowel voor de beek als voor haar omgeving. Overstromingen hebben altijd plaats op de laagste punten van de streek, in de beekomgeving. Daar bouwen is problemen uitlokken. Een wandelweg langs een propere beek verhoogt de levenskwaliteit in een gemeente en  kan in nood wel wat overstromend water verdragen. Zo is de natuur. Hierbij wil ik er de aandacht op trekken dat het milieubeleidsplan over een enige kans beschikt om dat te Belsele (en elders) te verwezenlijken. Hele straten worden omgegooid om verkeerswegen te moderniseren.  Om rust en natuur langs een beek in de gemeente te verzekeren is dergelijke ingreep nog niet nodig. Te  Sint-Niklaas en vele andere steden zou het een onbegonnen werk zijn, alhoewel jaren geleden ook de opmerking gemaakt werd om de Molenbeek te behouden in de urbanisatie van de stad. In de praktijk hoeft de verwezenlijking  niet onmiddellijk te gebeuren. Stap voor stap kan  de verwezenlijking realiteit worden. De planning dient dan wel voorzien te worden. Een groene zone, een groen lint met park, is in het centrum van Belsele met wandelweg  langs de Belselebeek nog altijd mogelijk en m.i. zeer gewenst.. De verwezenlijking zou een blijk zijn van aandacht voor levenskwaliteit bij het urbaniseren van het leefmilieu en uitermate passen in het milieubeleidsplan.

Met de meeste hoogachting.

Omer Burm.


C Brief van de dorpsraad van 23 maart 2005.

 

Belsele, 2005-03-23.
Dorpsraad Belsele "Werkgroep Water",
Aan het college van Burgemeester en Schepenen,
Contactpersoon, Filip Brokken.
Betreft: ons antwoord op brief van 9 februari 2005.
Kasteeldreefdam in het dal van de Belselebeek.
Geachte Heer Burgemeester en leden van het Schepencollege,
Geachte Heer, Filip Brokken,
Uw brief van 9 februari, uw kenmerk L3LBP/870/65/229, waarvoor we U danken, als antwoord op onze brief met opmerkingen in verband met het inrichten van de Belselebeek in het centrum van Belsele, hebben we op 23 februari ontvangen en werd voorgelegd aan de dorpsraad van 14 maart 2005.
De brief in bijlage van 26 januari 2005, van de provincie Oost-Vlaanderen met kenmerk 36-2005/3/50-248/mc, heeft zeer onze aandacht getrokken en noopt ons tot een wederwoord:
We noteren daaruit
dat de werken aan de beek, waarover sprake, zijn uitgevoerd als onderhoudswerken.
dat er werd rekening gehouden met de vigerende wetgeving, met het integraal waterbeheerplan en de waterkwantiteitsmodelering.
Er zou geen noodzaak tot coördinatievergaderingen zijn aangezien alle leden van de begeleidingsgroep akkoord waren met de bestaande plannen.
Ten einde waterlast op de bebouwde percelen te vermijden is opdracht gegeven tot het ophogen ervan met een taludhelling van 4/4 of minder steil. Dit volgens de waterkwantiteitsmodelering.
Men stelt "Het doorbreken van de dam met een verkeersgoot is volgens de waterloopbeheerder geen optie omdat zulks wateroverlast kan bezorgen op omliggende terreinen."
Er was een inspraakvergadering op 15 februari. (We ontvingen uw brief pas op 23 februari.)
Onze opmerkingen dienaangaande zijn:
Door het verhogen van de Kasteeldreefdam worden de percelen stroomopwaarts bedreigd: Bij hevige regen wordt dan het overstromend beekwater belet om over de dam naar de vijver te lopen. (Zie bijgevoegde schets "Afdamming van de Belselebeek, Kasteeldreefdam.)

 
We bevinden ons daar in het laagste gebied van het centrum waar alle regenwater bijeenstroomt.
Door de ophogingen wordt het waterpeil in de beek verhoogd waardoor de stroomopwaarts gelegen percelen met nog meer wateroverlast bedreigd worden.
Bij algemene ophoging worden de in de nabijheid hoger gelegen gronden plots laagst gelegen, waardoor deze dan met de wateroverlast bedeeld worden. (Door de ophoging van de Meerskens tussen pastorij en viaduct is dit nu reeds het geval: de wateroverlast is er west-, noord- en oostwaarts verplaatst. Door de ophoging zijn dit nu de laagst gelegen percelen.)
Er dient ook rekening gehouden te worden met een waterkwantiteitstoename door het regenwater van Molenwijk dat naar daar zal worden afgeleid en de
zuidelijke watertoevoer van het Waterschoot die niet meer in het geplande bufferbekken zal opgenomen worden, e.a.
Om bij noodweer, uit voorzorg, het overstromende water een uitweg te bieden, zoals voorheen naar de vijver die lager is gelegen, is het voorstel gedaan om, zonder verdere ophogingen, een verkeersgoot (omgekeerde verkeersberm) te behouden op het nu bestaande Kasteeldreef-TAWpeil.
Ook afstromend water van Belseledorp, Hof van Belsele en Kasteeldreef (3m hoogteverschil) kan door de verkeersgoot afgewaterd worden.
Om hoger gelegen percelen te vrijwaren is verdere ophoging van de Meerskens daar helemaal niet gewenst.
De bebouwde percelen op opgehoogd gebied zullen bij hevig regenweer voorlopig geen last ondervinden, de stroomopwaarts niet opgehoogde gebieden wel.
Het doorbreken van de dam, d.i. het behoud van een overloop naar de vijver, in tegenspraak met het in uw brief aangehaalde argument, kan geen last veroorzaken aan omliggende percelen, zal integendeel, zoals voorheen bij noodweer, het stijgen van het waterpeil op de beek tegengaan en aangelande percelen vrijwaren. Het waterpeil van de vijver ligt daar (50 cm?) lager dan het peil van het huidige wegdek en de beek.
Het voorziene bufferbekken in het Waterschoot zal zeker de problemen verminderen, maar belet niet dat de laagste gebieden van het centrum de laagste gebieden blijven. Het verminderen van de problemen is daar zeer afhankelijk van de plaats waar de regen valt. Daarbij zijn ook het hoogteverschil (3m) van het nabije Belseledorp met de beek en de toevoer van het vreemde water van de Molenwijk niet uit het oog te verliezen.

Met hierbijgevoegde schetsen, Armentruyenbeek in Sinaai en Nieuwe Beek in Sint-Niklaas, willen we onze redenering verduidelijken: beken zijn nodig om noodzakelijke afwatering te vrijwaren.

 

Er wordt ook gesteld dat de beek volgens de bestaande plannen zal onderhouden worden. Is het mogelijk om over die plannen te mogen beschikken?
We zijn bezorgd over de ontwikkeling van het beekgebied in het centrum van de woonzone.


De inrichting van het beekgebied aan Populierenwijk en Kasteeldreef zijn zeker geen voorbeelden voor het verder inrichten ervan.
Ook de inrichting van de beekgebieden in het centrum van Sint-Niklaas en Sinaai kunnen bezwaarlijk als voorbeeld gesteld worden. Ze hebben heel wat problemen veroorzaakt die we te Belsele alsnog willen voorkomen.
Mochten er overstromingsgevolgen uit de ophogingen voortvloeien dan zal de verantwoordelijkheid daarvan niet naar de dorpsraad kunnen afgeschoven worden.
De dorpsraad zal dan voldoende over de mogelijke gevolgen gealarmeerd hebben.
We achten het gewenst dat deze problematiek nog eens wordt voorgelegd aan de provinciale werkgroep voor Integraal Waterbekkenbeheer van de Belselebeek waarvan, volgens uw brief, alle leden eenparig de inrichting van het beekgebied zouden hebben goedgekeurd.
Dit ten einde nog eens te overwegen om wateroverlast door ophogingen, die afdammingen zijn, te voorkomen.
Ook de bebouwing en de beplanting, waarover sprake, betreffen ingrepen in het beekbekken en behoren tot integraal beekbekkenbeheer.
Bij verdergaande urbanisatie zijn die ook bij het beekbekken betrokken.
Als gelijkaardige voorbeelden noemen we nog eens de verdwijning van de Belselebeek in het centrum van Sinaai en de verdwijning van de Molenbeek in het centrum van sint-Niklaas. Dit willen we liefst zonder problemen te Belsele voorkomen.
Waar te Sinaai en te Sint-Niklaas de beken in riolen verdwenen, achten we het te Belsele nuttig dat de beek behouden blijft in een groene omgeving. De aanleg van een wandelpad langs de gehele loop van de Belselebeek, wat reeds in het GNOP vooropgesteld werd, achten we zeer wenselijk. Langs dergelijke wandelweg wordt het tussen auto’s lopen voorkomen, wordt het genieten van een propere beek mogelijk, komt er toezicht en wordt onderhoud in de hand gewerkt.
We menen dat een GNOP-wegel die in landbouwmiddens reeds wordt aanvaard, zeker in woonzones op zijn plaats is.
De Belselebeek gaat de goede weg op, de waterkwaliteit is fel verbeterd.
Het slib bij ruiming, zoals voorheen, op de oever uitgespreid voorkomt de vergroting van de slibberg. Het slib is voor het grootste deel samengesteld uit ijzeroer en zand en is na een paar dagen bewandelbaar, mits oordeelkundig uitgespreid.
Ten slotte wordt er gesteld dat er geen noodzaak is om de dorpsraad bij de verdere uitvoering van de plannen te betrekken. Indien geen noodzaak dan is het echter, zonder twijfel, wenselijk dat we informatief over de plannen worden geïnformeerd of er over mogen beschikken. Goede ideeën kunnen altijd, ook door de dorpsraad, aangebracht worden.
Geachte Heer Filip Brokken , we zouden het op prijs stellen als onze brief zo spoedig mogelijk aan de Heer Burgemeester Freddy Willockx, en, aangezien het een provinciale beek betreft, ook aan de Heer Gouverneur van Oost-Vlaanderen, André Denijs, wordt voorgelegd.

Met de meeste hoogachting,

Voor de dorpsraad, "Werkgroep Water":
Firmin De Beleyr, Paul De Permentier, Omer Burm, Staf Lerno.

Voor de dorpsraad, secretaris Stany De Bleser, coördinator, Julien Ghesquière.


D Brief aan burgemeester, gouverneur en minister.

Belsele, 13 juni 2005.

Omer Burm
Nieuwebaan 71,
9111 Belsele.
E-mail omer.burm@pandora.be
www.belsele.be
http://users.pandora.be/OmerBurm/

Aan Vlaams Minister voor Ruimtelijke Orde, Dirk Van Mechelen,
Gouverneur van Oost-vlaanderen, André Denijs,
Burgemeester Freddy Willockx van de stad Sint-Niklaas.

Betreft: inrichting van deelgemeente Belsele te Sint-Niklaas.

Geachte Heren Beleidsverantwoordelijken,

Hierbij ben ik zo vrij mijn mening mee te delen betreffende de inrichting van Belsele, in het bijzonder over de inrichting van het beekgebied van de Belselebeek.
Het is duidelijk dat alle pogingen om de Belselebeek in te prangen en haar beekgebied op te vullen en te bebouwen dienen bestreden te worden, omdat de laagste gebieden altijd met wateroverlast zullen af te rekenen hebben en omdat ophogen en afdammen geen oplossingen zijn tegen die wateroverlast, maar die verplaatsen en eerder vergroten. Overstromingskansen vergroten, hetzij voor privé of gemeenschappelijke doeleinden, is alzo geen algemeen belang.
De brief van 23 maart 2005, die door de dorpsraad, naar aanleiding van de bouwwerken in de Kasteeldreef, aan het bestuur van de stad is gericht wilde daar ook de aandacht op trekken. We kijken uit naar het antwoord dat wordt verwacht.
Het bestrijden van wateroverlast bestaat niet in het afbreken van de beek en haar beekgebied, wel in het vrijwaren ervan. De inrichting van een bufferbekken kan een hulpmiddel zijn om moeilijkheden in lagere gebieden te helpen voorkomen Het kan ook een middel zijn om toch maar te kunnen voortdoen met oude vastgeroeste urbanisatiemethodes, die al veel overstromingsellende hebben veroorzaakt en de rust uit de steden hebben verbannen. De bouwwerken in de Kasteeldreef kunnen ter illustratie dienen. Ze zijn geen voorbeeld om wateroverlast in de hand te houden. Ook te Sint-Niklaas en te Sinaai is het allemaal zo begonnen.: beetje bij beetje de beek en haar gebied inprangen en overstromingen in de hand werken.
Strijd tegen algemene wateroverlast is zonder twijfel een zaak van openbaar nut. Zijn de geplande aankopen voor het inrichten van een overstromingsgebied niet eerder een middel om bouwgronden te creëren in gebied dat regelmatig onder water staat, ten voordele van bouwheren, door afbraak van de beek en de beekomgeving in het centrum van Belsele?
Overstromingen in de hand werken druist in tegen maatregelen om wateroverlast in te perken. Dat gaat niet samen.
Wie met water en beken begaan zijn zien heel duidelijk dat beken en beekgebieden niet in de landbouw- en groengebieden maar in de woonzones het meest bedreigd worden.
Door aankoop of onteigeningen voor een bufferbekken worden gronden gecreëerd in meersengebied, die reeds tot 6000F/m² kunnen worden verkocht . Worden daar de doeleinden van "overstromingen in de hand houden" niet voorbijgeschoten en worden daar niet bouwen en winstbejag nagestreefd?
De beslissing van het stadsbestuur spreekt over "wateroverlast in de hand houden". Dat is niet wateroverlast veroorzaken door bouwgronden te creëren in beekgebieden.
Het creëren van hoge bouwprijzen in beekgebieden is ten stelligste af te keuren: Beekgebieden zijn afwateringsgebieden, geen bouwgebieden.
De prijzen bij de aankoop voor het verwezenlijken van een bufferbekken zijn niet in verhouding tot de prijzen die in privébelang gecreëerd worden.
Bij het vaststellen van die verhouding wordt het uitschakelen van beekgebied niet toegejuicht maar aangefloten. Zweemt onteigenen daarbij niet naar middeleeuwse kaperpraktijken, een handje zout voor een klompje goud?
Is heden niet het ogenblik gekomen om de inrichting van Belsele definitief de goede weg op te sturen en te stoppen met alle verdere pogingen om er de beek en haar beekgebieden af te breken?
Een goed overwogen plan over de inrichting van die beek en haar beekgebied dient best aan alle andere plannen vooraf te gaan. Dat is nog altijd niet opvallend bij urbanisatiewerken. Uit die plannen kan bovendien blijken in hoeverre de inrichting van een bufferbekken privé- of algemene belangen dient.
De huidige bouwwerken druisen in tegen goed afwateringsbeleid. De opvulling van de Meerskens is bovendien de afbraak van wat specifiek Belseels is aan het landschap. Wordt dit niet verkwanseld om bouwwoede en geldgewin?
Uit de GECORO-planningen die op de dorpsraad zijn voorgesteld is de aandacht voor de Meerskens pover te noemen. Op de dorpsraad werd daarop de aandacht getrokken. In hoeverre is daar reeds rekening mee gehouden? Die planning interesseert ons zeer: het wordt de toekomst van Belsele.
De aandacht die door IWB, integraal waterbekkenbeheer, aan de beekgebieden wordt geschonken is te loven. Echter, waarom wordt die aandacht niet méér besteed aan de plaats waar die beek en haar beekgebied het meest worden bedreigd nl. in het centrum van Belsele?
Is het moeilijker te onderhandelen met bouwheren dan met landbouwers? Ook in het laatste nummer van "RAAKLIJN" wordt daar de aandacht op getrokken.
De inrichting van een bufferbekken mag geen vrijgeleide worden om in de toekomst met beek en beekgebieden verder te doen wat men wil. Er zijn voorbeelden genoeg te Sint-Nikllaas, ook reeds te Belsele, die tonen hoe het verder niet mag.
Alle verdere pogingen om wateroverlast binnen de perken te houden zijn positief. Alle ingrepen die wateroverlast in het leven roepen zijn negatief.
De huidige mini-overstromingen in Belsele zijn zeker niet het gevolg van het niet bestaan van een bufferbekken of, ingericht overstromingsgebied. Wie zijn de mensen die er tot miserie geleid worden als gevolg van wateroverlast?
Geachte Heren Beleidsverantwoordelijken, de overstromingen te Belsele zijn kunstmatig veroorzaakt.
Door afbraak van de beek en het beekgebied worden de overstromingskansen vergroot. De inrichting van het overstromingsgebied is aanvaardbaar, omdat het uiteindelijk een middel is geworden om afwateringsfouten door openbare werken, uit het verleden, zoveel mogelijk ten goede te kunnen keren. Dus geen middel om de wateroverlast in het centrum, door afbraak van het beekgebied verder te vergroten.
Wanneer de aankoop van gronden voor de inrichting van het bufferbekken privébelangen dient kan moeilijk over algemeen belang gesproken worden. In dit geval dient dan prijsbepaling te gebeuren volgens vraag en aanbod , dan is onteigening zelfs niet verantwoord. Het niet aanvaarden van afstromend oppervlaktewater is zelfs tegen het veldwetboek : de laagst gelegen landen moeten het water van de hoogst gelegen landen aanvaarden.
Waar is het algemeen belang bij de bouwwerken in de Kasteeldreef?
Dienen we ook het bebouwen van de beekzone in de Kasteeldreef niet te aanzien als een slag in het aangezicht van wie bezwaarschriften hebben ingediend tegen bebouwing van de Meerskens? Er was een algemene strekking om de beekzone vrij te houden.
Beetje bij beetje worden de Meerskens volgebouwd en ingenomen tot vlak tegen de beek. (Het is ons echter niet ontgaan dat de stad ongunstig heeft geadviseerd voor de bouw van een woning in de Meerskens aan de Kasteeldreef. Is het een kentering?. We kijken uit naar de beslissing van de minister.)
Het GNOP heeft zoveel tijd en inzet gevergd. Een GNOP-wegel (het mag een dreef zijn) langs de Belselebeek, beekloop nr 1235, werd in het vooruitzicht gesteld. Het was de tijd dat de Belselebeek opnieuw ontdekt werd.
Waartoe diende al die inzet uit de GNOP-periode? Is met een nieuwe generatie weer alles opnieuw te beginnen? Wandelen langs de beek mag geen voorrecht zijn voor Wallonië of Zwitserland. Ook niet voor de Molenbeek op de grens van de stad.
In landbouwzones wordt er gestreefd om de beekoevers en hun specifiek beekgebied te beschermen door vrijwaring met bufferzones, die soms tot ver van de beekoever strekken, om ook het specifieke van het landschap te bewaren.. Waarom niet in het centrum van Belsele waar beek- en beekzone veel meer nodig zijn en meest bedreigd worden?
De Belselebeek, een provinciale beek en de Meerskens op het grondgebied van Belsele liggen onder verantwoordelijkheid van de provincie Oostvlaanderen en de stad Sint-Niklaas.
De Belselebeek in een natuurlijk wandelgebied, een noodzakelijk natuurgebied, in de Meerskens, dwars door het centrum van de gemeente, voor iedereen? En bouwen waar het hoog en droog is, zonder de overstromingskansen te vergroten?
Geachte Heren Beleidsverantwoordelijken, bij deze vertolkte ik nog eens mijn mening over de inrichting van het beekgebied te Belsele. Het zou een grote voldoening zijn te mogen ervaren dat verdere briefwisseling dienaangaande niet meer nodig is in de toekomst en dat de inrichting van het beekgebied te Belsele de goede weg wordt opgestuurd. Het kan een proefproject zijn, het kan een voorbeeld worden voor de toekomst.
Beekgebieden zijn geen bouwgebieden, het zijn ideale park- en wandelgebieden, die goede afwatering niet in de weg staan. Bouwen gebeurt best hoog en droog, niet in de Meerskens m.a.w. stoppen met ophogen, afdammen en volbouwen van meersengebieden..
Belsele kijkt uit.
Mijn brief wordt ook op internet geplaatst voor belanghebbenden en belangstellenden.

Met de meeste hoogachting,

Omer Burm.


Kaartjes:

1 Twee beekbekkens te Belsele.

Op het kaartje zijn de beken aangeduid in blauw.
De rode lijn is de beekbekkenscheiding.
Het noordelijk deel van Belsele watert af naar Puivelde.
Het zuidelijk deel watert af naar Sinaai.
Belsele is gegroeid op de beekbekkenscheiding, tussen Belselebeek en Ransbeek.

2 Kaart der overstromingen regio Belsele.

Op de giskaart Vlaanderen komt Belsele niet voor met overstromingsgebieden.
Als de toren van Sinaai 5 m onder water staat, dan staat de toren van Belsele nog 5 m boven water.

3 Afwatering van Belsele. Digitale kaart.

Waar de dalen en de beken worden afgedamd, daar ontstaan overstromingen.
Waar de waterquantiteit verhoogt komt meer overstromingsgevaar.
Een bufferbekken als redmiddel voor gemaakte fouten.
Niet als middel om de afwatering voort te ontredderen.

4 Beslissing van de gemeenteraad.

De datum van de goedkeuring was de gemeenteraad van april 2003. De reden van de aanleg voor het overstromingsgebied is officieel de overstromingen in Belseledorp in de hand te houden. Het past in het waterbeheersplan van het huidige en vorige stadsbestuur.

5 Beken en Meersen in Belsele.

1. Belselebeek
2. Ransbeek
3. Schoonhoudtbeek
4. Paradijsbeek
5. Meerskens




6 Overstromingsplaatsen.

Aan konduiten en ophogingen, die als afdammingen zijn te beschouwen, ontstaan plaatselijke overstromingen.
Door ophogingen en afdammingen ontstaan plaatselijke overstromingen in het centrum van Belsele. (Kasteeldreefdam).
De Meerskens zijn het natuurlijk gebied dat water opvangt bij hevige regens. Ze ophogen is waterproblemen in leven roepen, tegengesteld aan de inrichting van waterbuffergebieden.

7 Situatiekaart: omgeving Kasteeldreef.

Situatiekaart voor de Kasteeldreefdam en de Meerskens.
De Kasteeldreef is een opgeworpen dam dwars door de Meerskens (1)
De grachten van de Meerskens waterden af naar de vijver. (2)
De grachten stonden niet in verbinding met de beek om te kunnen tuinieren. (3)
Bij wateroverlast overstroomden de Meerskens van de tuinierderij.(5)
Dan kan de beek het water niet slikken.
Dan loopt het water, aan het diepste punt, over de baan naar de vijver (4)
Hoe hoger de afdamming, hoe groter de overstroming.

8 De Kasteeldreef is een afdamming.

De Kasteeldreef is een dam, dwars door de Meerskens.
De vijver is gegraven in de Meerskens. Met grond van de walgrachten is de dam opgebouwd en werd de beek buiten de vijver gehouden. Met een sluizenstelsel werd het waterpeil van de vijver geregeld.
Door het graven van de vijver werd tuinieren in de Meerskens vergemakkelijkt. Afwatering naar de vijver, met lager waterpeil, i.p.v. naar de beek.(Tuin van het kasteel en tuinierderij van Jef Van Den bergen.)
Door de Kasteeldreef, die als wal (wall) naast een walgracht is ingericht, wordt de vijver beschermd. In gewone omstandigheden was er afwatering van de tuinierderij langs een gracht en een riooltje naar de vijver. Bij wateroverlast overstroomt de beek en spoelt het water er over de Kasteeldreefdam.
Door de Kasteeldreefdam op te hogen vergroot de overstroming ten oosten ervan.

9 Ophoging van de Pastorijwegel in de Meerskens.

De ophoging van de Meerskens aan de Pastorijwegel is een verplaatsing van de overstroming naar omliggend gebied.
De ophoging doet het waterpeil van beek en beekgebied stijgen.
Ook de N70 zal door de ophoging vlugger onder water staan. Door afgraving van de bedding van de N70, bij de aanleg van het viaduct, liggen de opgehoogde Meerskens nu hoger dan het laagste punt van de bedding van de N70.
Het water dat door de ophoging verdrongen wordt verplaatst zich ook naar de N70, het diepste punt.

10 Een groenlint dwars door het centrum van Belsele.

De Meerskens liggen als een groen lint dwars door het centrum van Belsele. Uiterst geschikt als parkgebieden. het zijn beekgebieden die een rol spelen bij de afwatering van de Belselebeek.
Ze worden bedreigd. De rode vlekken zijn de aanduiding van ophogingen, afdammingen van het dal.
Door ophogingen wordt het water stroomopwaarts verdreven ten nadele van de aangelanden. (Veldwetboek: lager gelegen landen moeten het afstromend water van de hoger gelegen landen aanvaarden. Niet omgekeerd.)

 

11 Vergrote overstromingskansen.

Wateroverlast in het centrum.
De overstroming aan de Kasteeldreef wordt vergroot door de ophoging van de straat, de Kasteeldreef-dam.
De overstroming aan de Kasteeldreef, Vijverstraat, Belseledorp-Koutermolenstraat, wordt vergroot door de toevoer van het afgetapte water van de Ransbeek uit de Molenwijk.


12 Afgeschafte beekjes.


13 Afwatering Molenwijk.

De Molenwijk waterde af naar Puivelde langs de Ransbeek.
De beekjes 37, 38 en 39 zijn afgeschaft.
De afwatering gebeurt nu langs riolen naar de Belselebeek.
Door deze aftapping vergroten de problemen aan de laagste punten van het centrum: Kasteeldreef, Vijverstraat, Belseledorp. Daar worden de overstromingskansen vergroot.
Er zijn ook problemen aan het diepste punt van de Kerkstraat en waar de riolering van de Molenwijk de Kerkstraat bereikt.
Op het diepste punt in de Kerkstraat is de beekloop afgeschaft. De aftapping door middel van riolen naar de Belselebeek dient er te gebeuren op het niveau van de afgeschafte beekloop, waardoor de riolering diep onder de normale riolering van Belseledorp moet kruisen. (Zie
Presentatie riolering van Werkgroep Water van Dorpsraad Belsele gegeven op 13 december 2004 )
Zowel regenwater als afvalwater worden naar de Belselebeek geleid.
De nieuwe DWA kan opgevangen worden door de collector aan de Vijverstraat
De nieuwe RWA kan opnieuw gebeuren langs de afgeschafte beekloop Nr. 37, de Ransbeek.
Indien niet dan blijft de aftapping een verhoging van waterlast op de Belselebeek, een kunstmatige verhoging van de overstromingskansen in het centrum van Belsele.
Met de aan gang zijnde werken bij Van Remoortel moet het mogelijk zijn een natuurlijke afwatering te herstellen: Kerkstraat-Puidreef.
Een beekje in een park is daar op zijn plaats.
De riolering in de Molenwijk wordt naar een hoog punt geleid aan de parochieschool.
Een aansluiting op het laagste punt, langs het St-Andriesbosje, is ook mogelijk.


14 Logistiek bij de aanleg van konduiten?

In de praktijk zijn konduiten gelijk te stellen met afdammingen.
Ze zijn meestal ingericht als vernauwingen van beeklopen.
Hun vaste bodem belet diepere uitschuring van het dal.
Ze veroorzaken overstromingen bij wateroverlast.
Ze kunnen te snelle waterafvoer milderen.
Ze dienen oordeelkundig ingericht te worden om geen overstromingen in de hand te werken.
De doormeters van de konduiten op de Belselebeek zijn geen voorbeeld tot navolging.
De inrichting van bruggetjes in het centrum zijn meer te verantwoorden.
Het gemetste bruggetje over de beek aan Hof van Belsele in de Vijverstraat mag als voorbeeld dienen.
Het is zelfs als architectuur een voorbeeld.


15 Malpertuyslaan. Overstroming.

Door het overwelven van de Belselebeek tussen N70 en Malpertuyslaan is het water van de zuidoostelijke langsgracht van het viaduct verplicht om de Belselebeek te bereiken langs een riooltje van 40 cm (?) diameter.
Deze toegang is honderden keer kleiner dan de toegang naar de open beek.
Een stortvlaag boven Valk, Belselehoek en Sint-Niklaas veroorzaakte wateroverlast.
De grote toevoer van water langs de langsgracht van het viaduct stuurde het water over de Malpertuyslaan naar het konduit van de Belselebeek. Meerskens en Malpertuyslaan liepen onder water.
De verkleinde afmetingen van het konduit onder de Malpertuyslaan waren zeker ook mede verantwoordelijk. (1m/1.60m i.p.v. 1.60m/1.60m)
De waterafvoer van de Populierenwijk langs de collector naar de WZI te Sinaai maakte deze overstroming totaal onverwacht.
Dit probleem is op te lossen door een langsgracht naast de oude spoorwegroute vanaf het viaduct naar de Belselebeek. Daardoor zal dan meteen een 125 jaar geschapen overstroming, door het afdammen van een afvoergracht bij de aanleg van de spoorweg, verdwijnen.

16 Bergstraat overstroming.

Overstroming in de Bergstraat.
1. Plaats van de overstroming: het hemelwater bereikt de riolering van de Populierenwijk.
2. Afdamming van een beekje uit het Waterschoot.
3. Afdamming van de straatgracht.
4. Het proper water van 2 en 3 wordt door een nieuwe langsgracht rechtstreeks naar de Belselebeek gevoerd, niet meer door de riolering. Door deze ingreep wordt het aangevoerde water proper gehouden, maar vergrootte hier de overstroming met meerdere cm.
5. Hier zal het water van de langsgracht niet in het bufferbekken kunnen opgenomen worden en rechtstreeks naar de Belselebeek moeyten geleid worden.

 


Foto's

1 Gedempte walgracht in de Kasteeldreef.

De sierlijke zwanen op de vijver en de walgrachten waren reeds verleden tijd.
Het dempen van een deel van de omwalling verontrustte de bewoners: Ging nu ook het park volgebouwd worden?
Intussen verdween hier ook het zicht op de vijver door aanplant op de Kasteeldreefberm.
Alles verdwijnt beetje bij beetje.
De herstellingswerken aan de resterende walgracht daarentegen zijn hopelijk opnieuw een pluspunt voor de komende honderd jaar.

2 De huisjes in het water gezet.

De verhoogde Kasteeldreefedam veroorzaakt groter overstroming.
De Kasteeldreef is als wal ingericht, dwars door de Meerskens.
Rechts de walgracht en de vijver.
Links achter de woningen stroomt de Belselebeek.
Bemerk de betonplaatjes aan de deuren.
Ze moeten beschermen tegen overstromingen van de beek.
Door achtereenvolgende urbanisatiewerken, zoals kasseien leggen,overgieten met asfalt en ophoging bij het leggen van riolering, is het wegdek hoger komen te liggen dan het vloerpeil der woningen.
Alzo werd de dam verhoogd en de overstroming vergroot.
We zijn hier aan het diepste punt van het centrum.
Hier stroomt het water bijeen.
Bij het overstromen van de beek staan de Meerskens er blank en loopt het water over de baan naar de (50 cm?) lager gelegen vijver.
Door de ophoging van het wegdek is de overstroming vergroot en staan de woningen dan dieper in het water.
Hoe hoger de dam, hoe groter de overstroming achter de dam stroomopwaarts.
Een kunstmatig vergrote overstroming.

 


3 De afwatering verdwijnt.

In de verte nog een dam door de Meerskens: het viaduct.
Op de voorgrond zijn de oude woningen in het diepste punt van de Kasteeldreef afgebroken.
Het riooltje naar de vijver is al verdwenen.
De gracht wordt opgevuld.
Steengruis verhoogt nog eens de dam.
Weldra komt de definitieve afdamming, de nieuwe woningen.




4 De laatste vrije afwateringsruimte.

Kasteeldreefdam.
De laatste vrije ruimte tussen twee nieuwe woningen.
Achteraan de resterende Meerskens.
Wordt hier de afdamming voltooid?
Wordt hier de overstroming stroomopwaarts verzekerd?
Ophoging tot boven het huidige wegdek?
Of een verkeersgoot om het waterpeil te milderen?

5 Hoe hoger de dam, hoe hoger de overstroming.

Op de grens van de Meerskens.
Een nieuwe woning op de Kasteeldreefdam.
Bemerk de verhoogde dorpel.
Hoeveel lagen baksteen voor de verhoging?
Hoe hoger de dam, hoe groter de overstroming.

 


6 Een verloren kans.

Een verloren kans
De oude woningen verdwenen.
Het beekgebied is volgestort.
De beek stroomt tussen de knotwilgen.
Een parkgebied is hier op zijn plaats, op het laagste punt van Belsele-centrum.




7 Urbanisatie.

Duisternis over de Meerskens.
Urbanisatie op het diepste punt van het centrum van Belsele.
Bemerk de ophoging, de helling van de stoep.
De dam breidde uit: breder en hoger, tot vlak tegen de beek.

8 Een noodoplossing.

Een noodoplossing.
De Meerskens werden opgehoogd.
Het protest begon: 1988.
Hagen, draad, steen en beton.
Het kon anders.
Maar....toch!
Het beekje stroelt langs de achtertuin.
Kinderen kunnen langs het trapje bij het water.
In het water spelen is fijn.

 


9 Een stuk geschiedenis en geologie.

Een ogenblik zou men zich in de Ardennen wanen.
Maar neen......
De Belselebeek in een kader waar wandelen mogelijk en aangenaam is.
Een stuk geologie en geschiedenis.
Voor deze plaats een passend technische inrichting van beek en beekgebied.
Het onmisbare kanon past niet in het decor.



10 Op weg naar de toekomst.

De Belselebeek op weg naar de toekomst.

11 De Meerskens bedreigd.


De Meerskens bedreigd.
Walbrug? Fort van Belsele? De kanonnen van Navarone?
De beek een gevaar voor de auto's?
Weldra.....een ingebuisde beek? (Cfr N70)
Zo liep het ook te Sint-Niklaas , te Sinaai en in andere steden.
Ophogen en bouwen in de Meerskens.
De overkant is geen meers.
Daar bouwen is verantwoord.

 


12 Nogmaals, de Meerskens bedreigd.

Nog eens de kanonnen?
Nog eens de walbrug?



13 Ophoging van de Pastorijwegel.

De Meerskens worden opgevuld bij de inrichting van de Malpertuyslaan.
Aan de perceelsgracht is de ophoging duidelijk zichtbaar.
De ophoging gebeurde vlak naast de beek, op de plaats waar de Meerskens meest nodig zijn.
Het waterpeil in de beek verhoogt erdoor
In de verte , in de diepte, de tuin van de pastorij en de oude site, de woning van de familie De Belie.
Een ophoging rechts van de pastorij was te verantwoorden geweest.
Stien Kassei , de kasseilegger, zou lachen moest hij dit nog kunnen zien.

14 Historisch konduit uit 19de eeuw.

De spoorweg Antwerpen-Gent.
Een negentiende-eeuwse inrichting.
Vooral sterk.
Door een gaatje van 1m/1.50m moet alle water van het centrum van Belsele passeren.
Zowel het water van de Belselebeek als het afgetapte water van de Ransbeek .
Een onaangepaste toestand.
De collector naar de WZI te Sinaai duikt hier ook onder de spoorweg.
Deze is een lichte ontlasting voor de waterafvoer van de Belselebeek.

 


15 Overwelfde beek aan het viaduct.

Een viaduct dwars over de Belselebeek.
Reeds 60 jaar overstromingsperikelen.
Drie ondiepe duikers , om grond te sparen, bleken onvoldoende voor goede afwatering.(1938)
Bij wateroverlast stroomde het water over de baan.
Eén grotere duiker bleek eveneens niet te volstaan.(19..)
Een duiker van 1.60m/1.60m bleek okee.(19..)
Moderne urbanisatie bij de inrichting van de Malpertuyslaan (1991):
Opnieuw verkleining van de duiker naar 1m/1.60m (1991-Zie foto)
Om het wegdek laag te houden.
Eveneens om grond te sparen bij de aanleg van de Malpertuyslaan.
De beek wordt ingebuisd. (1991)
De riolering van de Populierenwijk wordt op de nieuwe collector aangesloten (1991)
Een oude gewoonte: een tuin wordt vlak op de beek ingericht. (1991)
De zuidwestelijke langsgracht van de N70 wordt ingebuisd. (Waarheen?)
Vier woningen worden opgetrokken in meersengebied.

 

16 Malpertuuslaan onder water.

De langsgracht van het viaduct moet haar water in de Belselebeek storten langs een konduitje van 40 cm diameter. Dat is honderden keer kleiner dan de toevoer naar een open beek.
Daarbij werd ook het konduit van de beek verkleind.
De gevolgen zijn merkbaar.
De beek was geen probleem. De toevoer naar de beek wel.

17 Hier komt het bufferbekken.

1954: de Durme wordt afgedamd... en Sinaai heeft geen lage getijden meer om af te wateren..
1983: het konduit van de beek werd met afbraakdeuren afgedamd.
Sinaai moet gered worden.. of voort kunnen bouwen op waterzieke gronden?
2005: hier komt het bufferbekken.
Belsele moet gered worden... of voort kunnen bouwen op waterzieke gronden?
Overstromingen overal... teveel regen,...teveel verhardingen!!!!
Aan aftappingen, afdammingen en ophogingen wordt niet gedacht,... bouwen is hoofdzaak,.. overstromen volgt.
Of... bouwen op de beken en in hun beekgebieden: een staaltje van ouderwetse urbanisatie.